Trường hợp thứ 13 can thiệp tim bào thai: Nỗ lực giành lại cơ hội sống cho thai nhi mắc tim bẩm sinh phức tạp

Sản phụ N.T.K.Q sinh năm 2000, lần đầu mang thai, đã trải qua những ngày đầy lo lắng khi ở tuần thai thứ 24, các bác sĩ phát hiện thai nhi có bất thường tim bẩm sinh nghiêm trọng trong quá trình khám thai định kỳ. Ngay sau đó, sản phụ được chuyển đến Bệnh viện Từ Dũ và Bệnh viện Nhi Đồng 1 để được đánh giá chuyên sâu. 

Kết quả siêu âm tim thai cho thấy thai nhi mắc không lỗ van động mạch phổi, kèm vách liên thất kín – một dạng tim bẩm sinh hiếm gặp và đặc biệt phức tạp. Trong bệnh lý này, dòng máu từ tim phải lên phổi bị tắc nghẽn hoàn toàn, khiến buồng thất phải không được “làm việc” và ngày càng kém phát triển.

Theo dõi sát trong những tuần tiếp theo cho thấy thất phải của thai nhi nhỏ dần và chức năng suy giảm nhanh chóng. Các bác sĩ nhận định, nếu không có biện pháp can thiệp kịp thời, chỉ trong vòng vài tuần, tim thai có nguy cơ mất hoàn toàn khả năng phát triển theo hướng hai thất, buộc trẻ sau sinh phải sống với tuần hoàn một thất – một hành trình điều trị lâu dài, nhiều phẫu thuật với rất nhiều rủi ro.

 Trước diễn tiến nặng rất nhanh của bệnh, ê kíp liên viện Bệnh viện Từ Dũ – Bệnh viện Nhi Đồng 1 đã tổ chức hội chẩn và thống nhất chỉ định thông tim – nong van động mạch phổi bào thai xuyên tử cung khi thai được gần 28 tuần tuổi.

Mục tiêu của can thiệp là tạo lại đường thoát máu qua van động mạch phổi, kích thích thất phải tiếp tục phát triển, mở ra cơ hội cho trẻ có thể duy trì tuần hoàn hai thất sau sinh. 

Đây là một kỹ thuật rất khó và nhiều thách thức, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa nhiều chuyên khoa: sản khoa, can thiệp bào thai, tim mạch can thiệp nhi, gây mê hồi sức và sơ sinh.

Riêng trường hợp này, can thiệp đối mặt với nhiều khó khăn do bệnh xuất hiện sớm, diễn tiến nặng nhanh, tuổi thai còn nhỏ, thai có kích thước bé, nhau bám mặt trước, 𝐯𝐚𝐧 đ𝐨̣̂𝐧𝐠 𝐦𝐚̣𝐜𝐡 𝐩𝐡𝐨̂̉𝐢 𝐝𝐚̀𝐲 𝐡𝐨̛𝐧 𝟏𝟐 𝐭𝐫𝐮̛𝐨̛̀𝐧𝐠 𝐡𝐨̛̣𝐩 𝐭𝐫𝐮̛𝐨̛́𝐜 đ𝐚̂𝐲, cùng nguy cơ tràn máu màng ngoài tim – biến chứng có thể đe dọa tính mạng thai nhi ngay trong thủ thuật. 

Mỗi thao tác của ê kíp phải được tính toán chính xác đến từng milimet, từng giây, dưới sự hỗ trợ của hệ thống siêu âm và trang thiết bị chuyên sâu. 

Thủ thuật thông tim – nong van động mạch phổi bào thai xuyên tử cung được tiến hành vào lúc 09 giờ 05 phút ngày 06/01/2026.

Sau khi xuyên kim 18G tiếp cận buồng thất phải, ê kíp tiến hành đưa guidewire qua van động mạch phổi. Tuy nhiên, do màng van quá dày, guidewire không thể chọc thủng để tiếp cận lòng động mạch phổi.

Trước tình huống khó khăn, ê kíp tim mạch đã nhanh chóng thay đổi chiến lược. Một kim 20G được luồn qua kim 18G để chọc thủng trực tiếp màng van động mạch phổi, tạo lỗ thông ban đầu. Sau đó, guidewire được đưa thành công qua vị trí van đã mở, cho phép tiếp tục các bước nong van.

Bóng nong được bơm 4 lần liên tiếp, ghi nhận dòng máu phụt mạnh qua van động mạch phổi, cho thấy sự tái lập dòng chảy hiệu quả từ thất phải ra động mạch phổi.

Lượng máu tràn vào khoang màng ngoài tim rất ít, nằm trong giới hạn đã được tiên lượng trước, không gây biến chứng đáng kể.

𝐓𝐡𝐮̉ 𝐭𝐡𝐮𝐚̣̂𝐭 𝐭𝐡𝐨̂𝐧𝐠 𝐭𝐢𝐦 – 𝐧𝐨𝐧𝐠 𝐯𝐚𝐧 đ𝐨̣̂𝐧𝐠 𝐦𝐚̣𝐜𝐡 𝐩𝐡𝐨̂̉𝐢 𝐛𝐚̀𝐨 𝐭𝐡𝐚𝐢 𝐱𝐮𝐲𝐞̂𝐧 𝐭𝐮̛̉ 𝐜𝐮𝐧𝐠 đ𝐮̛𝐨̛̣𝐜 𝐭𝐢𝐞̂́𝐧 𝐡𝐚̀𝐧𝐡 𝐯𝐚̀𝐨 𝐥𝐮́𝐜 𝟎𝟗 𝐠𝐢𝐨̛̀ 𝟎𝟓 𝐩𝐡𝐮́𝐭 𝐧𝐠𝐚̀𝐲 𝟎𝟔/𝟎𝟏/𝟐𝟎𝟐𝟔.

Can thiệp được đánh giá thành công về mặt kỹ thuật, đạt được mục tiêu tái thông van động mạch phổi trong bối cảnh bệnh lý phức tạp và nhiều yếu tố nguy cơ.

Hiện tại, sản phụ Q. ổn định sau can thiệp và tiếp tục được theo dõi chặt chẽ tại Bệnh viện Từ Dũ.

Ca can thiệp mở ra cơ hội phát triển tim hai thất cho thai nhi, mang lại hy vọng lớn cho tiên lượng sau sinh.